Kelderproject

 

Met z'n allen naar de kelder !

Dat Doesburg een monumentale- en historische binnenstad bezit is voor niemand een vraag. Integendeel, iedereen weet dat toch? Dat het grootste deel van de huizen in die binnenstad over een kelder beschikt is bij veel minder mensen bekend. Veel oude huizen, met name de laatmiddeleeuwse, beschikken over een kelder. Kelders vormen een zeer interessant deel van een historisch gebouw. Meestal zijn ze niet onderhevig geweest aan verbouwingen zodat ze over een keur aan informatie beschikken uit de bouwtijd van het huis.

Kelders zijn er in diverse soorten en maten. Meestal zitten ze helemaal onder het straatniveau maar er zijn er ook die wat hoger zitten, waardoor je het huis via een trapje binnen komt. Er zijn ook tussenvormen waarbij de kelder meer op een souterrain lijkt, een onderverdieping halverwege de begane grond vloer.

Kelders bezitten vaak steenachtige vloeren van oude baksteen of estriken terwijl ze aan de bovenzijde afgedekt zijn door uiteenlopende soorten stenen gewelven of houten vloeren. En wat tref je vaak interessante- en soms onverklaarbare ornamenten en details aan in de kelder, zoals schouwen, kaarsnissen, trapjes, raampjes e.d. En van al die interessante zaken onder de grond weet bijna niemand iets.

De Monumentenvereniging heeft het initiatief genomen om de Doesburgse kelders aan het licht te brengen. Enerzijds als inventarisatie, zodat je weet wat je hebt aan historisch erfgoed. Anderzijds om al dat verstopte moois voor een groter publiek zichtbaar te maken.

Het kelderproject werkt als volgt
Doesburgers die in de binnenstad een Rijksmonument bewonen met een kelder zijn verzocht  deze zelf te fotograferen / beschrijven / inventariseren. Om een helpende hand te bieden en het project in goede banen te leiden is een eenvoudige vragenlijst opgesteld. Daarmee kan de kelder beschreven en ingetekend worden. Voor degenen die het inventariseren van hun kelder zelf niet kunnen uitvoeren kan er uiteraard hulp geboden worden met het fotograferen, beschrijven en meten. De ingevulde vragenlijsten worden verzameld door de projectleider en via een bepaald systeem aan elkaar gekoppeld. Hierdoor ontstaat een goed overzicht van het Doesburgse kelderbestand. Op termijn worden er mogelijkheden ontwikkeld om de kelderoogst via een boekje of DVD voor breder publiek toegankelijk te maken.

Formulier

het vragenformulier is verkrijgbaar bij de projectleider, Roel Feltmann, tel. 0313 - 421998, e-mail: r.feltmann@chello.nl.

Tekeningen

Ook wordt gevraagd tekeningen (plattegrond en dwarsdoorsnee-schetsen met maten) van de kelder bij te voegen. Onderstaand enkele voorbeelden van veel voorkomende keldervormen. 

Afbeelding 7.png

Een gangenstelsel ?

Al lang voordat met deze inventarisatie werd begonnen was er sprake van een mysterie: Doesburg zou, evenals eind negentiger jaren in Arnhem is ondekt, beschikken over een gangenstelsel: ondergrondse verbindingen tussen de kelders, niet alleen met de naastliggende kelder, maar ook zelfs onder straten door naar de tegenoverliggende percelen. 

Uit de tot nu toe verzamelde gegevens blijkt echter dat het gaat om een mooi verhaal i.p.v. een toegankelijk gangenstelsel. Maar dat neemt niet weg dat er wel degelijk enkele ondergrondse verbindingen zijn.

Enkele gebouwen hebben wel een soort verbinding, gangetje met/naar het naburige huis, maar dat heeft meestal te maken met latere opsplitsing van een pand en de bijbehorende kelders.

Ook zijn er nieuwe doorgangen gemaakt in de loop van de 2de Wereldoorlog. Op last van de Duitse bezetter moesten mensen een verbinding maken naar de buren, i.v.m. mogelijke bombardementen. De mensen konden dan naar de kelder van de buren vluchten, mocht hun eigen huis geraakt zijn cq. op instorten staan.

De stand van zaken eind 2009

de inventarisatie is inmiddels tot ca. 95% van de  160 Rijksmonumentale kelders gevorderd.

Slechts een klein aantal eigenaren heeft aangegeven om redenen niet met deze inventarisatie mee te willen doen.

Helaas bevat een groot aantal monumenten inmiddels geen kelder meer, omdat die tijdens verbouwingen en/of restauraties in het verleden zijn dicht gegooid!

Gelukkig worden tegenwoordig vrijwel geen kelders meer dichtgegooid, maar overheerst het besef van de monumentale waarde ervan. Zo zijn er een aantal panden waarvan de kelder(s) erg mooi zijn gerestaureerd. 

Van alle geïnventariseerde kelders zullen de gegevens naar verwacht begin 2010 gedigitaliseerd kunnen worden; het betreft  zowel de ingevulde vragenlijsten, de geschetste plattegronden en de gemaakte foto's.

De Monumentenvereniging wil in de toekomst ook graag de gemeentelijke monumentale panden in kaart gaan brengen en hoopt dat de gemeente Doesburg de nog circa 200 daarvoor in aanmerking gekomen panden ook als zodanig aanwijst.

Een groot voordeel voor de bewoners van die panden is dan dat zij bij restauraties gebruik kunnen maken van de subsidieregeling van het Prins Bernardfonds.

Commissie Kelderproject
Gerrit Bouwhuis, Roel Feltmann, Jos Gelauf, Carel Rensing, Kees Scheepers.